Bài viết này không phải do mình viết ra. Mình chỉ viết lại từ một Video dạy tiếng Trung thông qua bài giảng của một cô giáo hoặc giáo sư – mình thật sự cũng không rõ lắm (vì mình không biết tiếng Trung). Nhưng mình rất thích các bài giảng của cô.
Mình post vào đây để các bạn đọc giả của mình cùng xem nhé!
Chắc hẳn bạn cũng đồng ý rằng kiến thức là thứ cực kỳ quan trọng, đúng không? Nhưng đôi khi, trong sâu thẳm chúng ta lại tự hỏi: Liệu con đường “học tập” này có còn ý nghĩa nữa không, khi mà AI đang dần thay thế nhiều thứ?
Thật ra, Kiến thức chỉ là “công cụ”, không phải mục đích cuối cùng!
Có một điều chúng ta cần làm rõ ngay từ đầu: Kiến thức chỉ là một “công cụ”, chứ không phải là đích đến cuối cùng của chúng ta. Nếu chúng ta tin rằng AI có thể học hộ mình, thay mình thu nạp kiến thức, thì có lẽ chúng ta đang bỏ lỡ điều cốt lõi nhất.
Đó chính là việc quá trình tích lũy kiến thức sẽ nuôi dưỡng “tư duy độc lập” trong mỗi chúng ta. Dù kiến thức có quan trọng đến mấy, nó vẫn chỉ là một công cụ. Mục tiêu cuối cùng vẫn là con người.
Hãy nghĩ đơn giản thế này: Kiến thức giống như một ứng dụng trên điện thoại thông minh của bạn vậy. Nó là công cụ để chúng ta sử dụng. Nhưng nếu chúng ta cứ mù quáng tin vào mọi thông tin nó cung cấp, thì công cụ đó sẽ không còn là công cụ nữa, mà sẽ trở thành thứ “chi phối” chúng ta. Nếu ai cũng vô điều kiện tin tưởng nó, thì nó sẽ chẳng còn là công cụ của con người, mà sẽ biến thành “chủ nhân” của chúng ta mất.
AI cũng vậy.
AI có thể cho chúng ta câu trả lời. Nhưng nếu chúng ta ngừng suy nghĩ, ngừng phân biệt đúng sai, thì câu trả lời của AI sẽ nghiễm nhiên trở thành “chân lý duy nhất”. Khi ấy, kiến thức sẽ không còn thuộc về con người nữa, mà thuộc về các thuật toán.
Chúng ta cứ nghĩ mình đang sở hữu kiến thức, nhưng có khi lại đang bị kiến thức “trói buộc” thì sao? Nếu chúng ta chưa từng tự mình suy nghĩ, làm sao biết được điều AI nói có thực sự đúng không? AI có thể cho chúng ta kiến thức, nhưng cũng có thể “cướp đi” kiến thức của chúng ta.
Thêm nữa, chúng ta thường lầm tưởng rằng AI biết tất cả, có thể trả lời mọi câu hỏi. Nhưng đã bao giờ bạn nghĩ: AI đang “định hình” nhận thức của chúng ta không?
Sự đa dạng của tư duy con người
Có câu nói rằng “mỗi người có một Hamlet riêng”. Trí tuệ con người bắt nguồn từ sự suy nghĩ và tồn tại trong sự đa dạng. Ngược lại, câu trả lời của AI thì trăm cái như một. Hamlet mà AI vẽ ra sẽ giống hệt nhau đối với tất cả mọi người. Đó không phải là sự tiến hóa của trí tuệ, mà chỉ là một “sản phẩm được công thức hóa” mà thôi.
Nếu ai cũng lấy câu trả lời của AI làm chuẩn mực, vậy thì tư duy của chúng ta sẽ ở đâu?
Nếu mục đích của việc học chỉ đơn thuần là “biết”, thì tại sao Tam Tạng Pháp Sư đời Đường lại không nhận kinh Phật trực tiếp từ Đức Phật, mà phải trải qua 81 nạn để sang Tây Thiên thỉnh kinh?
Kiến thức có thể chia sẻ, nhưng hành trình tìm kiếm kiến thức thì không thể chia sẻ được.
Thứ tạo nên con người không phải là đích đến, mà chính là “quá trình” bước đi trên con đường đó. Điều biến Tam Tạng thành một Tam Tạng Pháp Sư chân chính không phải là những bộ kinh, mà là những gian nan, thử thách trên đường đi: gió táp mưa sa, bão tuyết, yêu quái và ma quỷ. Chính “hành trình học hỏi” ấy mới là chìa khóa để chúng ta trở thành con người chân thật của mình.
Đọc sách là một hành trình nuôi dưỡng tâm hồn
Đọc sách cũng vậy. Mục đích của việc đọc sách không phải là tìm kiếm câu trả lời có sẵn, mà là rèn luyện khả năng tư duy đa chiều.
Suy cho cùng, AI không thể thay thế “khát khao kiến thức” của con người.
AI có thể trả lời câu hỏi, nhưng không thể “thay thế suy nghĩ” của chúng ta. AI có thể tóm tắt lịch sử, nhưng không thể “kiến tạo tương lai”. AI có thể làm thơ, nhưng không thể “cảm nhận ý nghĩa của bài thơ”.
“Biết mình không biết, đó là trí tuệ cao. Không biết mà cứ nghĩ mình biết, đó là sự ngu dốt.”
Trí tuệ thực sự không phải là biết mọi câu trả lời, mà là biết rằng sự “vô minh” vẫn còn tồn tại. AI có thể cung cấp cho chúng ta nhiều thông tin hơn, nhưng không thể cho chúng ta đôi mắt nhìn thấu chân lý.
Vì vậy, càng trong thời đại AI, chúng ta càng phải đọc sách. Bởi vì đọc sách không chỉ đơn thuần là tích lũy kiến thức, mà còn là hành trình mài giũa tinh thần, rèn luyện tư duy độc lập và nuôi dưỡng tâm hồn của chính mình.
Bạn nghĩ sao về điều này? Đâu là cuốn sách đã “mở lối” cho suy nghĩ của bạn trong thời đại AI này?
Các đầu sách yêu thích mà mình đã đọc (mình sẽ lần lượt viết review cho các bạn nhé!)
- Không có cái chết – Osho.
- Ươm mầm – Osho
- Cơ thể ta đã hai triệu năm – Yongchul Kwon
- Đọc nhiều nhớ được bao nhiêu? – Zion Kabasawa
- Đối thoại với thương đế (tập 1- 4) – Neale Donald Walsch
- Sức mạnh của sự tĩnh lặng – Eckhart Tolle
- Sức mạnh của hiện tại – Eckhart Tolle
- Thiên tài bên phải, kẻ điên bên trái – Cao Minh.
- Tiến hóa nội tâm – Carl Jung.
- còn nhiều cuốn đã đọc trước đây mà không nhớ hết….
Annie Quynh Nguyen 