Vô Vi – Đạo của Nước: Khi thôi cưỡng cầu, ta trở về với chính mình

Cuộc sống này… từ cái ngày tôi đủ ý thức để tự vấn, nó luôn xoay quanh một ma trận vô tận của những câu hỏi “Tại sao?” không ngừng nghỉ.

• Tại sao lá lại mang vạn hình thù?
• Tại sao trời vốn không màu mà mắt ta lại nhìn thấy sắc xanh?
• Tại sao gió vô hình, chỉ hiện hình khi lướt qua tán lá?
• Tại sao nước mắt lại giúp con người bình ổn hơn?
• Tại sao cùng là mắt, mũi, miệng… mà có người chỉ cần xuất hiện đã khiến cả thế giới sáng lên, còn có người mãi bị xem là bình thường?

Rồi những câu hỏi ấy cứ thế mà rộng ra, đi vào những điều sâu thẳm hơn:

• Tại sao lại có nhân quả, nghiệp quả?
• Tại sao con người không thể chỉ sống yêu thương nhau, mà luôn phải thù ghét, đấu tranh?
• Nếu thời gian vốn tồn tại như gió — có đó nhưng lại không thể nắm bắt — thì điều gì sẽ xảy ra nếu ta không còn khái niệm về thời gian?
• Và tại sao Đức Phật truyền dạy giáo lý nhưng lại nhắn nhủ: “Đừng tin những gì ta nói. Khi con thấy ta, đó không phải ta.”?

Tôi không tin mọi sự trong đời là ngẫu nhiên, mà luôn cảm giác có một năng lượng vô hình đang điều khiển mọi thứ, nhưng nó là gì?

Những thắc mắc ấy, cùng với sự lớn lên, càng dồn lại, biến thành một mớ bòng bong rối rắm, khiến tôi cảm thấy mất phương hướng sống hoàn toàn. Tôi nhận ra: đời người, thế gian, và thậm chí những người thân ngay bên cạnh, mình cũng không thể nào hiểu trọn, không thể nắm bắt được.

---

Đã từng có những tháng năm, tôi lấy cảm xúc của người khác làm quy chuẩn sống duy nhất của đời mình. Tôi cố gắng học thật giỏi để thấy được nụ cười rạng rỡ, tự hào của ba mẹ; tôi không dám đấu tranh cho đam mê thực sự của mình vì sợ thất bại và làm người thân lo lắng. Tôi lao vào công việc để đổi lấy lời khen ngợi. Tôi đã lẳng lặng nuốt hết mọi than vãn, ép mình phải sống thực tế, và luôn cố gắng chu toàn mọi việc, chiều theo quyết định của mọi người… chỉ mong đổi lại sự thoải mái của họ và một chút công nhận.

Tất cả những điều này, sâu thẳm bên trong, đã vắt kiệt sức lực và tâm hồn tôi.

Rồi như một trái bóng bị nén quá nhiều hơi vào bên trong, đến một ngày, nó bùng nổ. Và trong khoảnh khắc đó, tôi nhận ra, mọi sự công nhận và yêu quý mà tôi tưởng mình có được từ mọi người trước đây cũng tan biến nhanh chóng như chính trái bóng vỡ tan ấy. Vậy là, họ có thật sự yêu thương tôi, hay chỉ yêu quý một phiên bản luôn cố gắng làm hài lòng họ?

Tôi khi đó không biết thế nào là Yêu thương bản thân mình. Mất đi quy chuẩn sống trước đây, tôi trở thành người lạc trôi trong dòng nước cuộc đời. Tôi oán trách mọi người, cảm thấy thế giới này thật đáng sợ, đầy giả dối.

---

Trong khoảnh khắc hoảng loạn và chơi vơi đó, tôi đã tìm ra quy chuẩn sống đích thực cho cuộc đời của mình. Sống như Nước. Mọi câu hỏi không có lời giải đáp trước đây của tôi, mọi rối rắm với quy chuẩn sống cũ kỹ được hóa giải hoàn toàn với khái niệm này.

Tôi nhận ra, nếu mình không thể nắm bắt được tất cả mọi thứ xảy ra xung quanh mình, thì cách tốt nhất là hãy để nó đến và xảy ra một cách tự nhiên. Giống như dòng nước yên tĩnh chảy qua mọi địa hình, không chống chọi, không oán niệm, không cần cố gắng làm hài lòng ai, cũng không để ai phải oán hận mình.

Vô Vi ^(*) – hành động mà không cưỡng ép, sống thuận theo tự nhiên – đã đến với tôi như thế. Đó không phải là buông xuôi, mà là hiểu rõ quy luật để không làm trái, phản kháng hay trốn tránh.

---

Người xưa đã khéo léo dùng hình ảnh nước để giảng về Vô Vi: Nước không tranh, nhưng điều gì cũng thắng. Nước mềm, nhưng xuyên được đá. Nước thấp, nhưng chứa được đại dương.

Trước đây, tôi đã sống rất gấp, rất cố, rất gồng. Khi nhìn thấy quy luật của nước: bị ngăn thì tìm đường chảy khác, bị chia cắt thì hợp lại ở nơi thấp nhất, bị nắng đốt thì hóa hơi để rồi mưa xuống nơi cần nó nhất. Nước không bao giờ cố thắng, nhưng nó lại đi đến mọi nơi.

Hiểu được điều đó, tôi bắt đầu học cách thả lỏng: bớt đi sự cưỡng cầu, thôi muốn kiểm soát mọi thứ xung quanh và ngừng đòi hỏi cuộc đời phải vận hành theo ý mình. Và một cách nhẹ nhàng, rất tự nhiên, cuộc sống dần mở lối cho tôi.

Khi tâm trí không còn gấp gáp, mọi việc vốn dĩ trở nên đơn giản. Khi lòng không ôm giữ sự tranh đấu, năng lượng được giữ lại trọn vẹn cho những điều thực sự quan trọng. Tôi nhận ra chân lý: “Thượng thiện nhược thủy” – phẩm hạnh cao nhất là như nước. Nước không cố nhưng không lùi. Nước không gồng nhưng không buông. Nước không mạnh bạo, nhưng lại bất khuất một cách mềm mại.

Sống được như nước, tôi bắt đầu hiểu sâu sắc hơn về nhịp điệu của cuộc đời:

• Mỗi người đều có thời điểm nở hoa của riêng mình.
• Mỗi điều xảy ra đều ẩn chứa một bài học giá trị phía sau.
• Không cần hiểu hết thế gian, chỉ cần nắm bắt nhịp điệu và thời khắc nở hoa của chính mình.

Cuộc đời vốn không yêu cầu ta phải nắm bắt hết thảy mọi thứ; nó chỉ yêu cầu ta trở thành chính mình, một cách đúng tự nhiên.

---

Càng thảnh thơi, cuộc đời sẽ càng mở lối. Đây chính là ý nghĩa của chữ BUÔNG trong triết lý nhà Phật.

Nếu một ngày bạn cảm thấy lạc lối giữa muôn vàn câu hỏi “Tại sao?”, hay kiệt sức vì quá cố gắng gồng mình, hãy nhớ rằng người xưa đã để lại cho chúng ta một lối sống rất nhẹ nhàng, sâu sắc mà mạnh mẽ:

Vô Vi – Đạo của Nước.

Đó là lối sống không cưỡng cầu, không gồng ép, không chống lại quy luật. Hãy cứ mềm mại để bền bỉ, tĩnh để sáng, và lặng để soi.

Và khi ta sống được như vậy, cuộc đời sẽ tự nhiên nở hoa theo đúng nhịp điệu hoàn hảo của nó.

---

(*)_{Khái niệm Vô Vi (Wu-Wei) trong triết học có nguồn gốc chủ yếu từ Lão Tử (Laozi), người sáng lập trường phái Đạo gia (Đạo giáo) ở Trung Quốc cổ đại. Lão Tử là người đã hệ thống hóa và phát triển tư tưởng Vô Vi một cách sâu sắc nhất trong tác phẩm kinh điển Đạo Đức Kinh (Tao Te Ching).}

_{Quan điểm của tôi trong hành trình tìm về chính mình và yêu thương bản thân luôn là: Bách văn bất như nhất kiến. (Trăm lần nghe không bằng một lần thấy/thực nghiệm). Tuy nhiên, nếu các bạn muốn tìm hiểu sâu về nguồn gốc của Vô Vi thì có thể tìm đọc cuốn sách này với phiên bản tiếng Việt nhé!}